|
Historia Iaido i Iaijutsu |
|
Napisał(a): Gordon Warner i Donn F. Draeger
|
|
14.08.2005. |
|
Strona 6 z 8
WOJOWNICY TOSA
Szermierze Tosa odegrali znaczącą rolę w gronie przeciwników klanu Tokugawa
w połowie XIX wieku. Żyjąc w stosunkowym oddaleniu od centralnego rządu w
Edo, gotowi do walki wyczekiwali reformy społecznej i politycznej. W
porównaniu ze swoimi odpowiednikami w Edo oraz z innymi klanami byli jedynie
prowincjuszami, wojownikami i zarazem rolnikami. Nie wszyscy wywodzili się z tradycyjnych samurajskich
rodów.
Wojna Onin po raz pierwszy ujawniła wykształcone w połowie XV wieku pod
rządami klanu Chosokabe terytorialne ambicje wojowników Tosa. Wpływy
Chosokabe rosły niezwykle szybko. Po upływie dwudziestu lat rodzina ta
uzyskała rzeczywistą kontrolę nad całą wyspą. Hideyoshi nie był zachwycony
tą nagłą demonstracją siły i podczas dokonanej przez jego wojska inwazji na
Shikoku plany klanu Chosokabe w kwestii zdobycia ogólnonarodowej pozycji
legły w gruzach, a granice faktycznej władzy ograniczono do bezpośrednich
okolic Tosa. Późniejsze dzieje klanu Chosokabe miały mało fortunny przebieg
ze względu na zawarty z Hideoshim sojusz oraz udział w serii kosztownych
bitew, z których kulminacyjna miała miejsce pod Sekigaharą i dała początek
hegemonii klanu Tokugawa.
W wyniku tego, jak czytamy w Kaian Jiranki, wojownicy Tosa musieli znosić
niedolę, w jaką w rezultacie wojen popadli. „Siedmiu z dziesięciu [z nas]
jedzie konno, drewniane strzemiona zwisają z wyświechtanych siodeł...
Sztandary tak przegniły, że trzymają się tylko na konopnym sznurku...” .
Wprowadzone przez nową władzę zmiany szły najwyraźniej we właściwym
kierunku. Edykty Hideoshiego pełniły rolę autentycznych wytycznych co do
działań kontrolnych. Wojownicy, mimo protestów, zostali wysiedleni ze swoich
posiadłości
i otrzymali rozkaz przeniesienia się do zamku wzniesionego w Urado (obecnie
okolice Kochi, 1598). Tym, którzy odmówili pozostało wieść życie chłopów.
Daimyo Chosokabe, Motochika (1539-99; u władzy w latach 1560-99) wydał
(1597) ponadto liczący sto artykułów kodeks zawierający zasady, którym mieli
podporządkować się urzędnicy, księża i wojownicy podczas wykonywania swoich
obowiązków. Kodeks ten stanowił też etyczny fundament porządku społecznego.
Sześć artykułów szczegółowo regulowało kwestię wojowników. Artykuł siódmy
mówił m.in., że najważniejszym obowiązkiem każdego z nich miał być
nieustanny trening umiejętności wojskowych, najlepsi zaś powinni być
dodatkowo wynagradzani. Szczególną uwagę należało poświęcać [nauce] hojutsu
(umiejętności posługiwania się bronią palną oraz ćwiczeniom w strzelaniu –
przyp. tłum.), kyujutsu (łucznictwa – przyp. tłum.) i bajutsu (jazdy konnej
– przyp. tłum.).” Ani artykuł siódmy ani też inne zawarte w kodeksie nie
odnosiły się bezpośrednio do kwestii szermierki, mimo to jednak, jako że
stanowiła ona obowiązującą wojowników Tosa „umiejętność wojskową”, była
wciąż ćwiczona i podlegała uregulowaniom kodeksu.
Mniej niż miesiąc po bitwie pod Sekigaharą z rozkazu Ieasu miejsce
rządzącego na Shikoku klanu Chosokabe zajął klan Yamanouchi. Zmiana ta
jednak nie została dobrze przyjęta przez wojowników Tosa, których było wtedy
około 9000. Suzuki Hyoe, który służył u Ii Naomasy, daimyo Hikone,
poprowadził wojska by wesprzeć niewielkie siły Yamanouchich. Udało mu się
ująć niemal 300 wojowników Tosa, których odesłał do Ii jako dowód swojej
militarnej wartości. Opór przeciwko Yamanouchim trwał do chwili wykonania
wydanych przez Tokugawę wyroków ścięcia i ukrzyżowania, które zakończyły
bezskuteczną działalność klanu Tosa.
Rządy klanu Yamanouchi przyniosły ze sobą ogromne zmiany, ale pamięć
o złożonym ze stu artykułów kodeksie Chosokabe pozostała żywa pośród
wojowników Tosa, była bowiem symbolem ich niegasnącej nienawiści do
Tokugawów. Przeszkodą w dążeniach Yamanouchich do wprowadzenia porządku
społecznego były ucieczki mieszkających na wsi stronników klanu Chosokabe,
pozbawionych włości przez członków nowo utworzonej klasy wojowników. Klan
Yamanouchi jednakże, przy pomocy srogich rządów Suzukiego Hyoe, nakłaniał
rolników do pozostania na swoich ziemiach głosząc, że służąc mu zapewnią
sobie odpowiednie traktowanie . Mimo to jednak ucieczki i włóczęgostwo nie
ustawały, wieśniacy bowiem wciąż bali się nowej administracji.
Dążąc do ustabilizowania sytuacji społecznej rząd Yamanouchi wydał złożony z
75 artykułów kodeks (1612) zawierający wskazówki odnośnie sposobów
rozwiązywania nabrzmiałych do tego momentu problemów. Za zbiega uznawano
każdego nieobecnego na swojej ziemi na wyspie Shikoku oraz tego, kto
próbował lub komu udało się uciec z wyspy. Wszystkie kategorie zbiegów jako
naruszające prawo podlegały karze ścięcia. Każdy, kto pomagał w ucieczce,
mógł zostać ukarany obcięciem uszu i nosa. W wyniku egzekwowania tych i
innych, równie surowych kar, na Shikoku szybko powrócił porządek, a
opuszczenie wyspy przez kogokolwiek stawało się coraz trudniejsze. Na
sekisho (punktach kontrolnych utworzonych na wszystkich drogach wiodących w
kierunku wybrzeża) rozmieszczono sprawujące ciągłą kontrolę straże.
Naczelnikom wiosek, zwanym shoya, nakazano pilnowanie mieszkańców. Shoya
nosili jeden miecz i specjalny, uroczysty strój dla podkreślenia swojej
rangi. Byli dość liczni, a z czasem stali się całkowicie oddani sprawie
Yamanouchi. Shoya dowodzili małymi oddziałami goshi, wojowników z wiosek,
którzy pomagali pacyfikować kraj. W późniejszych czasie goshi przerodzili
się na wsiach w niezależną elitę.
Goshi stanowili kluczową składową militarnej siły klanu Tosa. Byli
znakomitymi szermierzami, którzy znacznie przewyższali liczebnie
tradycyjnych konnych wojowników skoszarowanych w Tosa. Oprócz
przeprowadzanych regularnie akcji rekrutacyjnych, w wyniku których goshi formalnie uzyskiwali swoją pozycję, tytuł goshi można
było kupić. Fakt ten przyczynił się do zaognienia sytuacji i wpłynął na
wzrost rozdźwięku pomiędzy goshi a wojownikami starej daty. Podczas rządów
piątego shoguna klanu Tokugawa, Tsunayoshiego (u władzy w latach 1680-1709)
wielu wojowników starej daty, szczególnie tych mieszkających w Edo, wiodło
życie bezczynne i przepełnione artystycznym splendorem. Wojownicy Tosa wciąż
jednak kontynuowali naukę sztuk walki włącznie ze sztuką dobywania miecza
linii nauczania Jinsuke-Eishin. Żywili też ogromną urazę do goshi, którym
udało się opanować naukę Jinsuke-Eishin.
|
|
|
|
